Portal:Językoznawstwo

Wieża Babel

Jest to portal dla wszystkich wikipedystów zainteresowanych językoznawstwem. Portal gromadzi artykuły pod kategorią językoznawstwo.

Językoznawstwo (lingwistyka) jest nauką o języku. Zajmuje się funkcjonowaniem, powstawaniem i rozwojem języka, a także powiązaniami między poszczególnymi językami.

Kierunki badań językoznawczych można zebrać w trzy następujące przeciwstawne pary: językoznawstwo synchroniczne – językoznawstwo diachroniczne, językoznawstwo teoretyczne – językoznawstwo stosowane oraz makrolingwistyka – mikrolingwistyka.

Kierunek badań określany czasami jako lingwistyka ogólna, bez dodatkowych określeń, należy rozumieć jako językoznawstwo synchroniczne, teoretyczne i niezależne jednocześnie. Dziedzina ta jest uważana za jądro językoznawstwa.

Język norweski nie ma jednego, ogólnie zaakceptowanego standardu wymowy. Każdy mieszkaniec mówi swoim językiem lokalnym (dialektem), używając go zarówno prywatnie, jak i publicznie: w szkole, w pracy, w mediach, w polityce. Dzieje się tak zarówno wtedy, gdy języka używa na terenie właściwym dla danego dialektu, jak i w innych częściach kraju. Po wielu latach zamieszkiwania poza rodzinnymi stronami dialekt zazwyczaj "stępia się" (sleper seg av), w ten sposób, że najbardziej ekstremalne różnice wymowy zanikają, a słownictwo upodabnia bardziej do dialektu miejsca zamieszkania. Do końca życia jednak Norweg zachowuje dialekt na tyle charakterystyczny, że można zawsze powiedzieć skąd pochodzi.

• semantykę nazywa się teorią znaczenia lub teorią oznaczania zależnie od określenia pojęcia znaczenia?

• związek zgody to relacja między powiązanymi elementami zdania wymagająca żeby jeden miał taką samą formę jak drugi?

• paradygmat fleksyjny leksemu to zbiór wszystkich form fleksyjnych danego wyrazu?

• tryb potencjalny używany jest w niektórych językach do oddania prawdopodobieństwa zdarzenia?

Zwarcie krtaniowe - w fonetyce określenie bezdźwięcznej zwartej spółgłoski krtaniowej. Dźwięk powstaje poprzez zwarcie i rozwarcie strun głosowych (więzadła głosowe) w krtani. Zawarcie utworzone przez struny głosowe przerywa powietrze wydechowe gromadzące się pod nimi. Struny głosowe nie mogą drgać w trakcie takiego zwarcia/rozwarcia, dlatego też spółgłoska ta nie ma dźwięcznego odpowiednika. W alfabecie fonetycznym IPA zwarcie krtaniowe jest oznaczane symbolem [ʔ]

W wielu językach głoska ta nie ma statusu fonemu i pojawia się w nagłosie przed samogłoską, stąd bywa nazywana wstępnym zwarciem krtaniowym. Taka sytuacja występuje w języku polskim, w którym na początku wyrazów przed samogłoską słychać wstępne zwarcie krtaniowe, zwłaszcza gdy wyrazy takie wymawiane są dobitnie (np. wyraźnie zaprzeczenie wyrażone poprzez nie-e, właśnie między pierwszym a drugim e występuje zwarcie krtaniowe), w izolacji lub po pauzie, np. w wyrazach on, ale. Rzadziej wymawiane jest w środku wyrazu, najczęściej na początku morfemu po innej samogłosce, np. u-iścić, za-awansowany.

W niektórym dialektach języka angielskiego zwarcie krtaniowe zastępuje inne spółgłoski zawarte, np. fonem /t/ w cockney'u i Estuary English.

• Do zrobienia:

makrolingwistyka, mikrolingwistyka, knajactwo, zmiana językowa, dialekt eolski, cecha czasowa, deiktyk

• Do poprawienia:

hiponimia, okolicznik skutku

• Do poszerzenia:

gramatyka, czas, głoski pochylone, czasownik modalny, homografia, leksykologia, okolicznik miejsca, semantyka, pokrewieństwo języków, języki australijskie, język hebrajski, język nahuatl, izomorfa, poziom biegłości językowej, złożenie, więcej...

• Do zweryfikowania:

język praindoeuropejski, język prasłowiański, język urzędowy, język wysokoislandzki, języki ałtajskie, języki chińsko-tybetańskie, języki tureckie, języki uralo-ałtajskie, języki świata, Gwara, Gwara łódzka, Spójka

• gramatyka języka francuskiego
• język polski

Język fiński jest językiem aglutynacyjnym. Oznacza to, że wzajemne relacje między słowami oddaje się przy użyciu przyrostków. Zawartość treściowa, która w językach indoeuropejskich oddawana jest analitycznie przy użyciu oddzielnych słów, w języku fińskim realizowana jest przy pomocy sufiksów. Jedno słowo można zatem poszerzyć o kilka sufiksów, poszerzając lub zmieniając jego znaczenie. Niech za przykład posłuży słowo taloissanikinko, powstałe ze słowa talo (dom) i oznacza czy też w moich domach? Oto mechanizm zmian w wyrazie:

• talo – dom
• talossa – w domu (końcówka przypadku Inessivus -ssa (w))
• taloissa – w domach (liczba mnoga)
• taloissani – w moich domach (sufiks dzierżawczy -ni)
• takoissanikin – też w moich domach (sufiks kin oznaczający też)
• taloissanikinko – czy też w moich domach? (sufiks pytający -ko, zbliżony do staropolskiego -li?)

W przeciwieństwie do języków fleksyjnych, jak np. polskiego czy łaciny, sufiksy są jednoznaczne, to znaczy jeden sufiks pełni tylko jedną funkcję i zwrotnie – jedna funkcja dotyczy tylko jednego sufiksu.

Litera J w języku migowym.

• rozwijaj istniejące artykuły
• pisz nowe artykuły

• językoznawstwo historyczno-porównawcze
• językoznawstwo synchroniczno-porównawcze
• strukturalizm
• generatywizm
• kognitywizm

• dialektologia
• etymologia
• fonetyka
• fonologia
• frazeologia
• indoeuropeistyka
• interlingwistyka
• językoznawstwo diachroniczne
• językoznawstwo ogólne
• językoznawstwo opisowe
• językoznawstwo porównawcze
• językoznawstwo synchroniczne
• językoznawstwo teoretyczne
• klasyfikacja języków
• leksykologia
• leksykografia
• lingwistyka tekstu
• makrolingwistyka
• mikrolingwistyka
• morfologia
• pragmatyka
• semantyka
• semiotyka
• słowotwórstwo
• syntaktyka
• typologia języków